آخرین مطالب

پیامی اخلاقی نهفته در رمانی جهانی

پیامی اخلاقی نهفته در رمانی جهانی فرهنگی - اجتماعی

پیامی اخلاقی نهفته در رمانی جهانی

  بزرگنمایی:

عضو هیأت علمی دانشگاه بیرجند گفت: جانمایه رُمان اخلاق­مدار «بینوایان»، این است که انسان‌دوستی، عشق و خوش بینی می‌تواند راه نجات انسان­‌ها از تلخی و دشواری روزگار باشد.

 محمدامین ناصح، عضو هیأت علمی دانشگاه بیرجند در یادداشتی بر کتاب مشهور «بینوایان» نوشت:

کتاب ترجمه شده «بینوایان»، معروف‌ترین اثر نویسنده شهیر فرانسوی ویکتور هوگو است که در اوایل دهه 1860 میلادی به چاپ رسید. این رمان پنج جلدی، با قریب 2000 صفحه در ردیف طولانی‌ترین آثار ادبیات داستانی جهان است. این کتاب خیلی زود مورد توجه محافل ادبی قرار گرفت و به زبان‌های متعددی ترجمه و در نقاط مختلف دنیا منتشر شد. نخستین بار حسینقلی مستعان بود که این اثر را به طور کامل به فارسی برگرداند. اگر بخواهیم از چند واژه کلیدی به عنوان مضمون این کتاب ماندگار یاد کنیم باید به مفاهیمی چون انسان‌دوستی، نیکی، مدارا، عشق و شفقت اشاره کنیم. از ویکتور هوگو علاوه بر رمان‌ «بینوایان»، آثار دیگری چون «گوژپشت نتردام»، «آخرین روز یک محکوم» و «مردی که می‌خندد» نیز به یادگار مانده است.

رمان‌ «بینوایان» یکی از محبوب‌ترین و پرخواننده‌­ترین کتاب‌های جهان است. اغلب متولدین اواخر دهه 40 و اوایل دهه 50 شمسی، بی­ گمان این رمان مشهور را بارها از تلویزیون در قالب پویانمایی یا فیلم سینمایی تماشا کرده­اند. در این اثر برجسته بین­‌المللی، مردی میانسال و فقیر موسوم به «ژان­والژان» شخصیت اصلی رُمان است که به دلیل نداری و فقر، لاجرم قرص نانی سرقت کرده و به آن جهت سال­‌ها زندانی کشیده است و اکنون در آستانه یک دگردیسی مثبت شخصیتی، می‌خواهد به جامعه بازگردد و در آن زندگی کند؛ اما مأموری به نام ژاور، به‌عنوان ضابط قانون، با این تصور که وسوسه دزدی خواه‌ناخواه دوباره به سراغ ژان والژان خواهد آمد، بیمارگونه مراقب اوست تا مجدداً وی را به کنج زندان افکند. مأمور قانون به خیال خود می‌خواست طبق قوانین جاری در کشورش عمل کند؛ چون در جهان­بینی او شخص مأمور، معذور است.

از سویی هیچکس حاضر نبود به فردی سابقه­‌دار مانند ژان والژان جا و پناه بدهد. او در اوج ناامیدی، گرسنه و درمانده به طور اتفاقی به کلیسا و نزد کشیش می‌رود. پدر روحانی به او پناه می‌دهد؛ اما ژان­والژان که بدون دارایی و شغل و خانه است، نگران گذران روزهای آینده خویش است و با این فرض که اموال کلیسا لزوماً متعلق به فرد حقیقی خاصی نیست، از کلیسا دزدی کرده و فرار می‌کند. پلیس در بین راه ژان­والژان را دستگیر

می­‌کند و به کلیسا می‌برد. کشیش در پاسخ به این پرسش پلیس که آیا ژان­والژان دزدی کرده است یا نه، بزرگوارانه دروغی مصلحت­‌آمیز به زبان جاری می‌­کند که:

«این اجناس نفیس را خودم به او بخشیدم.» همین جانبداری اخلاقی آن کشیش از ژان­والژان خطاکار، تأثیر زیادی بر او می‌گذارد و عمیقاً باعث دگرگونی شخصیتی وی می‌شود. پس از آن، ژاور (بازرس پلیس) هر کاری می‌کند که ژان­والژان را در دام کج ­رفتاری دیگری گرفتار کند؛ موفق نمی‌شود. در طول رمان، خواننده مدام به دنبال آن است که بداند آیا ژان­والژانی که ابتدا به خاطر گرسنگی، یک قرص نان دزدیده بود، دوباره دزدی خواهد کرد؟ رفتار بامحبت و پدرانه کشیش، تأثیر زیادی بر شخصیت او و زندگی‌اش می‌گذارد تا جایی که فطرت درونی و وجدان خفته­اش بیدار می­ شود و مانع از انحراف مجدد او از مسیر راستی می‌­گردد.

بعدها در ادامه حوادث رُمان ارزنده «بینوایان» شاهد هستیم که همان ژان­والژان خطاکار، مورد عنایت الهی قرار گرفته، جایگاهی به دست می‌­آورد و حامی محرومان می­‌شود و به­‌طور ویژه، دختربچه یتیمی موسوم به «کُزت» را مورد حمایت مادی و معنوی خود قرار می‌­دهد و در زندگی او همچون پدری دلسوز نقش ­آفرینی می‌­کند.

جانمایه این رُمان اخلاق مدار این است که انسان‌دوستی و عشق و خوش­بینی می‌تواند راه نجات انسان­‌ها از تلخی و دشواری روزگار باشد. حتی در انتهای داستان، ژاور (مأمور سخت­گیر قانون) چار دگرگون شخصیتی شده و متوجه می­‌شود که به خاطر رفتار برخی از حاکمان فرانسه و نیز آموزش­های اداری متعصبانه و کور، انسان­هایی چون او به سختگیری بیش از حد بر مردم مجبور می­‌شوند. او در پایان داستان به خاطر سوء رفتارهایی که در طول خدمتش با مردم عامی انجام داده بود گرفتار عذاب وجدان می­‌شود؛ تا جایی که عملکرد گذشته خود را نمی­‌تواند ببخشد و معترف است که "چرا من بیچاره باید تاوان اشتباه حاکمان را پس بدهم و با هموطنانم دشمن باشم؟".

در جریان حوادث رُمان، خواننده درمی‌یابد که اگر ژان­والژان در مسیر زندگی متحول شد به خاطر آن بود که پدر روحانی با درک شرایط او و دوراندیشی از مخاطرات آتی وی، سرقت او را از کلیسا نادیده گرفت و بزرگوارانه وی را بخشید. رفتار پدر روحانی از ژان­والژان یک انسان سلیم ساخت. روایات بسیاری از این نوع سلوک بزرگ­منشانه توأم با تساهل مثبت در دین اسلام نیز سراغ داریم که بیانگر تأثیر رأفت و گذشت و مدارا در جامعه است.

به علاوه در ادبیات غنی فارسی نیز بازگشت نتیجه رفتار نیک انسان به خودش مورد توجه قرار گرفته است: بشنو از پیر خرابات تو این پند/ هر دست که دادی به همان دست بگیری.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

lastnews

پوتین: در صورت لغو تحریم‌ها، برای غلبه بر بحران غذایی کمک می‌کنیم

نمایشگاه کتاب در هندیجان در حال برپایی است

چهار موکب در محل حادثه متروپل آبادان مستقر شد

دعوت از وزیر فرهنگ و رسانه جمهوری صربستان برای حضور در جشنواره فیلم فجر

تعدادی از امدادگران در محل آواربرداری متروپل مصدوم شدند

افزایش آمار فوت‌شدگان حادثه متروپل آبادان / آمار دقیقی از افراد گرفتار زیر آوار نداریم

مدیر ساختمان «متروپل»کشته شده یا فرار کرده است؟

یونان محموله نفتی توقیف شده ایران را به آمریکا تحویل می‌دهد

پلمب 42 واحد صنفی متخلف در دزفول ​

نماینده دائم ایران در سازمان ملل کمک‌های بشردوستانه نباید تحت هیچ شرایطی سیاسی شود

برگزاری اولین همایش منطقه ای شعر پایداری و ایثار در هندیجان

در کنفرانس خبری سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا مطرح شد رویکرد قهری‌ علیه ایران در عین مصر بودن برای‌ بازگشت به برجام

آغاز حمایت‌ روانی از بازماندگان متروپل / مصدومیت تعدادی از امدادگران در محل آواربرداری

آیین رونمایی از کتاب کودک و نوجوان" پوتین عمو سرباز" به مناسبت چهارخرداد برگزار شد

دلم یک مرگ آرام و بدون درد می خواهد

پنجشنبه در خوزستان عزای عمومی اعلام شد

میزان احتمال لو رفتن سوالات کنکور/ شناسایی عوامل نفوذی در کنکور سراسری

پخش زنده اختتامیه نخستین جشنواره مستند رادیویی از شبکه رادیویی فرهنگ

«آبله میمونی» هنوز به ایران نرسیده است

اسماعیل جلیلی نماینده سابق مجلس : حادثه متروپل آبادان نماد رانت، نفوذ و بی لیاقتی ست

بزرگ‌ترین پروژه خراسان بزرگ در گلبهار در حال انجام است

متروپل "پزشکی" نبود / «مطب» در مجتمع‌های اداری-تجاری قانونی است

ماموریت به سازمان محیط زیست و وزارت خارجه برای رفع مشکل آلودگی هوا

رییس جمعیت هلال احمر اعلام کرد: آخرین وضعیت عملیات امدادی در «متروپل» / استفاده از تجهیزات به‌روز نجات

رهبر انقلاب در دیدار اعضای ستاد کنگره بزرگداشت چهار هزار شهید روحانی: مخاطب اول در هر یک از عرصه‌های جهاد و دعوت به خیر روحانیت است

خدمات درمانی دوران دفاع مقدس در دزفول ستودنی است

کشته شدن 21 کودک در تیراندازی مرگبار در دبستان تگزاس/ پرچم‌ها در آمریکا نیمه افراشته شد

حواشی حضور سیدجواد هاشمی در حادثه متروپل آبادان

ماموریت به سازمان محیط زیست و وزارت خارجه برای رفع مشکل آلودگی هوا

تعداد جانباختگان حادثه آبادان به 14 تن رسید

به آبادان تسلیت نگویید

جبلی به دانشگاه صنعتی شریف رفت/شعار بازگشت فردوسی‌پور

وام اجاره در تهران 100 میلیون تومان می‌شود؟

خوزستان، آبادان و خرمشهر درگیر عبدالخاطی‌هاست

کار آوار برداری ساختمان متروپل آبادان با دقت در حال انجام است

علت لغو اعزام هوایی آتش نشانان به آبادان

سقوط یک جنگنده در شرق اصفهان؛ خلبان و کمک خلبان به شهادت رسیدند

هشدار به ادارات پُرمصرف؛ رعایت نکنید قطع برق حتمی است

آزادسازی خرمشهر به روایت رادیو فرهنگ

شمار جانباختگان ریزش متروپل آبادان به 10 تن رسید

ناظر ساختمان "متروپل" یک ماه پیش اخطاریه داده بود

اعلام آمادگی فرمانداری شهرستان هندیجان برای اعزام تیم امداد رسانی و تجهیزات مورد نیاز به آبادان

اعلام آمادگی فرمانداری شهرستان هندیجان برای اعزام تیم امداد رسانی و تجهیزات مورد نیاز به آبادان

اعلام آمادگی فرمانداری شهرستان هندیجان برای اعزام تیم امداد رسانی و تجهیزات مورد نیاز به آبادان

اعلام آمادگی فرمانداری شهرستان هندیجان برای اعزام تیم امداد رسانی و تجهیزات مورد نیاز به آبادان

اعلام آمادگی فرمانداری شهرستان هندیجان برا اعزام تیم امداد رسانی و تجهیزات مورد نیاز

دستور دادستان کل کشور برای برخورد قاطع با متخلفان حادثه آبادان

امدادگران هلال احمر دزفول به آبادان اعزام شدند

نجات جان 3 مفقودی حادثه ریزش ساختمان آبادان

پیام تسلیت فرماندار ویژه شهرستان خرمشهر طی حادثه دلخراش ریزش ساختمان ده طبقه متروپل آبادان