جشنها و جشنوارههای شهری؛ از شادی جمعی تا تقویت روحیه شهروندی
با نگاهی به دومین جشنواره گردشگری دزفول در شهر تفریحی و گردشگری باران
✍️ امیر قنبرزاده
شهر و شهروند مجموعهای از عوامل و روابط بههمپیوستهاند و بخش مهمی از هویت هر شهر را مردم، روابط میان آنان و میزان احساس تعلقشان به شهر شکل میدهد. از همین رو، برگزاری جشنها، جشنوارهها و برنامههای فرهنگی و نشاطآور را نباید صرفاً بهعنوان برنامههایی برای سرگرمی شهروندان تلقی کرد؛ این رویدادها میتوانند بخشی از فرآیند تقویت سرمایه اجتماعی و هویت شهری باشند.
وقتی مردم در یک جشن شهری، جشنواره فرهنگی، برنامه هنری یا رویداد عمومی در کنار یکدیگر قرار میگیرند، فرصتی برای شکلگیری ارتباطاتی فراهم میشود که شاید در زندگی روزمره کمتر امکان وقوع داشته باشد. خانوادهها از خانه خارج میشوند، نسلهای مختلف در یک فضای مشترک حضور پیدا میکنند و شهروندان، یکدیگر را نه صرفاً بهعنوان رهگذران یک خیابان، بلکه بهعنوان اعضای یک جامعه شهری میبینند.
شادی جمعی؛ زمینهساز احساس تعلق
جشنها و رویدادهای شهری میتوانند بخشی از خاطرات مشترک شهروندان را شکل دهند. هنگامی که یک شهروند از حضور در یک برنامه فرهنگی یا جشن شهری، خاطرهای مثبت و ماندگار در ذهن داشته باشد، ارتباط عاطفی او با شهر و فضاهای شهری نیز میتواند تقویت شود. این احساس تعلق، یکی از زمینههای شکلگیری و تقویت روحیه شهروندی است.
از سوی دیگر، برنامههای نشاطآور شهری میتوانند بستری برای تعامل مستقیم میان مردم و مدیریت شهری باشند. حضور مدیران در میان شهروندان، شنیدن مستقیم دیدگاهها و مطالبات آنان و شکلگیری گفتوگوهای غیررسمی، گاه ارتباطی را ایجاد میکند که در جلسات اداری و رسمی بهسادگی شکل نمیگیرد.
در واقع، یک جشن یا جشنواره شهری، اگر بهدرستی طراحی و اجرا شود، تنها یک صحنه و چند ساعت برنامه هنری نیست؛ بلکه میتواند به نمایشگاهی از خلاقیت و فضایی اجتماعی برای دیدار، گفتوگو، مشارکت و همدلی تبدیل شود.
البته نشاط اجتماعی را نمیتوان صرفاً با برگزاری چند جشن و برنامه فرهنگی ایجاد کرد. نشاط پایدار، نیازمند توجه همزمان به مسائل اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، امکانات عمومی و کیفیت زندگی شهروندان است. با این حال، در کنار همه این عوامل، برنامههای فرهنگی و جشنوارههای شهری میتوانند نقش مهمی در ایجاد فرصت برای باهمبودن مردم و تجربه لحظات مثبت و مشترک ایفا کنند.
شاید یکی از مهمترین دستاوردهای یک برنامه موفق شهری این نباشد که برای چند ساعت مردم را سرگرم کرده است؛ بلکه این باشد که شهروندان را از روزمرگیها فاصله داده، آنان را در کنار یکدیگر قرار داده و فرصتی برای ارتباط، گفتوگو و تجربه شادی جمعی فراهم کرده است.
شهر زنده؛ شهری برای زندگی اجتماعی
شهر زنده، شهری است که مردم در آن فقط زندگی نمیکنند؛ بلکه با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند، در فضاهای عمومی حضور دارند، رویدادهای مشترک را تجربه میکنند و نسبت به شهر خود احساس تعلق دارند.
از این منظر، جشنها و جشنوارههای شهری را میتوان فراتر از یک برنامه مناسبتی یا سرگرمی مقطعی دید. چنین رویدادهایی میتوانند بخشی از سیاست فرهنگی و اجتماعی شهر برای تقویت نشاط، افزایش تعاملات اجتماعی، ایجاد خاطرات مشترک و پررنگتر شدن روحیه شهروندی باشند.
در نهایت، شاید بتوان گفت:
گاهی یک جشن شهری، فقط چند ساعت شادی نیست؛ فرصتی است برای اینکه شهروندان دوباره یکدیگر را ببینند، کنار هم باشند و شهر را نه فقط بهعنوان محل زندگی، بلکه بهعنوان یک «خانه مشترک» تجربه کنند.
با توجه به اینکه شادی و نشاط اجتماعی، از نیازهای اساسی زندگی شهروندی و از مؤلفههای مهم کیفیت زندگی است، نگارنده برگزاری دومین جشنواره گردشگری دزفول در شهر تفریحی و گردشگری باران را اقدامی ارزشمند در مسیر ایجاد فرصت برای حضور و تعامل اجتماعی شهروندان میداند و از مجموعه شهر باران بهخاطر برگزاری این جشنواره و همچنین از معاونت فرهنگی و اجتماعی شهرداری دزفول بهواسطه برگزاری جشنهای محلهمحور، تقدیر و تشکر مینماید.
امید است با استمرار و توسعه چنین برنامههایی و با ایجاد هماهنگی و انسجام بیشتر میان مجموعههای فرهنگی، اجتماعی و مدیریت شهری، زمینه برای شکلگیری برنامههایی متنوعتر، هدفمندتر و پویاتر در راستای تقویت شور و نشاط اجتماعی در شهرستان دزفول فراهم شود.
