سبک زندگی مبتنی بر سلامت و پیشگیری از بیماری‌های غیر واگیر

حسن شکوهمندی /پژوهشگر سلامت

مقایسه روند بیماری های واگیر و غیرواگیر طی چندین سال گذشته نشان می دهد مرگ‌و میر براثر بیماری های عفونی و واگیردار کاهش و در مقابل بیماریهای غیر واگیر رشد چشم گیری داشته است. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، سالانه ۴۰ میلیون نفر در سراسر جهان در اثر بیماری‌های غیر واگیر (مزمن) جان خود را از دست می‌دهد که معادل با ۷۰ درصد از کل میزان مرگ و میرهای دنیا می‌باشد و پیش بینی می‌گردد این رقم تا سال ۲۰۳۰ به ۵۲ میلیون نفر برسد. مهمترین بیماری‌های غیر واگیر یا مزمن شامل بیماری‌های قلب- عروقی، سرطان، دیابت، فشار خون بالا و بیماری‌های انسداد مزمن ریوی هستند. بیماری‌های قلبی-عروقی مهمترین علت مرگ در تمام کشورهاست و بار آن همچنان رو به افزایش است. در ایران نیز، به عنوان یکی از کشورهای در حال توسعه، یکی از مهمترین چالش‌های مرتبط با نظام سلامت، بیماری‌های غیر واگیر می‌باشد. علاوه بر این با توجه به این مهم که شیوع ابتلا چندگانه ارتباط مثبت و قابل ملاحظه‌ای با سن دارد، با در نظر گرفتن آمار افزایش سریع جمعیت کهنسال در کشور انتظار می‌رود که شیوع ابتلای چندگانه نیز از الگوی مشابه پیروی نماید و رو به افزایش باشد.
یکی از مهمترین توصیه‌های سازمان جهانی بهداشت در کنترل و پیشگیری از این نوع بیماری‌ها، مشارکت مردم و ذینفعان در فراهم نمودن سلامتی و مراقبت‌های بهداشتی و درمانی مرتبط با آن است. حوزه سلامت با تمام امکانات و منابع تا زمانی که همراهی آگاهانه مردم را نداشته باشد نمی‌تواند به تنهایی بر مشکلات فائق آید. با توجه به اینکه بسیاری از عوامل خطر بیماری‌های غیر واگیر ریشه در سبک زندگی مردم دارد نقش و اهمیت مشارکت جامعه و پیشگیری و کنترل این بیماری بیش از پیش نمایان است.
نکته مهم و تاسف بار این است که این افزایش در بیماری‌های غیر واگیر در حالتی ایجاد می‌شود که با علم روز، حدود ۸۰ درصد بیماری‌های قلبی-عروقی، ۹۰ درصد بیماری دیابت و ۵۰ درصد موارد سرطان با کنترل ریسک فاکتورهای مرتبط با سبک زندگی قابل پیشگیری است.
سبک زندگی سالم به معنی روشی از زندگی است که خطر ابتلا به بیماری‌های جدی یا مرگ زودرس را کاهش می‌دهد. سبک زندگی سالم تنها به معنی پیشگیری از بیماری‌ها نیست بلکه به معنی شرایط مطلوب فرد از نظر جسمی، ذهنی و حتی اجتماعی است. سبک زندگی سالم شما را به سمت تصمیمات و انتخاب‌های سالم‌تر هدایت می‌کند که به شما این امکان را می‌دهد تا از جنبه‌های مختلف زندگی طولانی‌تر لذت ببرید.
آکادمی سبک زندگی آمریکا ۶ اصل را برای سبک زندگی سالم معرفی کرده است: الگوی صحیح تغذیه‌ای، فعالیت فیزیکی کافی، کنترل استرس، بهداشت خواب، عدم سوء مصرف مواد و داشتن ارتباط اجتماعی سالم.
سبک زنــدگــی ســالــم زیــربــنــای تــأمــیــن، حفظ و ارتــقــای سلامت افــراد و جامعه، پیشگیری در سطوح مختلف همچنین کمک به روند درمان و بازتوانی در هنگام ابتلا به سیاری از بیماری ها است. به عبارتی دیگر می تــوان گفت سبک زنــدگــی روشــی که افــراد در زندگی اتخاذ کــرده و بازتابی از ارزش های اجتماعی، طرز برخورد، فعالیت ها و همچنین ترکیبی از الگوهای رفتاری و عادت های فردی در طول زندگی است که فعالیت بدنی، تغذیه، کنترل وزن، کنترل استرس، اضطراب، مصرف دخانیات و… را دربر می گیرد. می‌توان گفت یک سبک زندگی، دربرگیرنده تمامی رفتارها و فعالیت‌های شما بر اساس الگویی منطبق بر علایق و عقاید شماست. انتخاب سبک زندگی سالم می‌تواند شما را از بسیاری از بیماری‌ها و ناراحتی‌های جسمی و روحی دور کند. اگرچه رعایت یک سبک زندگی سالم چندان راحت نیست، اما مطمئن باشید صرف زمان وانرژی در جهت رعایت این سبک زندگی ارزشمند خواهد بود.
نکاتی مهم کلی درباره سبک زندگی مبتنی بر سلامت:
تغذیه متنوع و متعادل: مصرف میوه‌ها، سبزیجات، محصولات غنی از فیبر، مغذی‌ها و کم‌کالری، و کاهش مصرف مواد غذایی غنی از چربی، نمک و شکر.
فعالیت بدنی منظم: انجام فعالیت‌های ورزشی و تمرینات بدنی به طور منظم می‌تواند به حفظ سلامتی قلب و عروق، بهبود قدرت عضلات، کاهش وزن، و بهبود روحی کمک کند.
کاهش استرس: مدیریت استرس به وسیله ی روش‌های مثل مدیتیشن، یوگا، تنفس عمیق، یا انجام فعالیت‌های آرام‌بخش می‌تواند به بهبود روحی و افزایش تمرکز کمک کند.
خواب کافی و به موقع: خواب کافی و کیفیت مناسب آن برای بازسازی و استراحت بدن ضروری است.
اجتناب از مصرف مواد مخدر و الکلی: اجتناب از مواد مخدر و الکلی به حفظ سلامت جسمی و روانی کمک می‌کند.
زمان مناسب کار و استراحت: تعادل میان زمان کار و استراحت برای جلوگیری از بروز خستگی‌های روانی و جسمی ضروری است.
ایجاد ارتباطات اجتماعی مثبت: داشتن ارتباطات اجتماعی بهتر و مثبت می‌تواند به افزایش خوش‌بینی و کاهش اضطراب کمک کند./انتهای پیام