یادداشت محمدعلی پروازدوانی درباره فیلم غریزه؛ دوقطبی میان وجدان و عقل

غریزه؛ دوقطبی میان وجدان و عقل

به قلم محمدعلی پروازدوانی

فیلم غریزه ساخته سیاوش اسعدی یک ملودرام با رنگ و بوی نوستالوژی است که روایتگر عشق نارسیده­ی نوجوانی است.

فرم داستان، تاریخی و روند روایت، خطی با اشاره­هایی به گذشته داستان فیلم دارد که با تعلیق داستان، مخاطب را در کنجکاوی نگه می­دارد.

در فیلم با دو موضوع مجزا اما مرتبط با هم رو برو می­شویم؛ دوگانگی عشق پدر و عشق پسر است که این تردید را ایجاد می­کند که در شرایط و حال و هوای روایت داستان، کدام یک حق دارند عاشق باشند و کدام یک نباید عاشقی کنند و موضوع دیگر، دوراهی میان اثبات معرفت و ادای دین یا عاقلانه تصمیم گرفتن و واقع­بینانه دیدن وکنارگذاشتن مشکلات است و تا انتهای فیلم ما با این دو موضوع سروکار داریم.

پدر نماد عقل و پسر نماد قلب است و جدال میان این دو، قضاوت را برای مخاطب سخت می­کند و سختی آن هم این است که یکی از آن دو محق هستند نه هردو(به دلیل لو نرفتن داستان فیلم، به عمد از این بحث می­گذریم).

تیم کارگردانی تلاش کرده­اند دکور، لوکیشن، میزانسن تا حد امکان تداعی کننده قدیم باشد که تا حد زیادی موفق بوده­اند اما روایت داستان با فرهنگ سنتی و قدیمی ایرانی آن هم در خانواده های روشنفکر مغایرت دارد و اگرچه ما قرار نیست مستند ببینیم و روایت فیلم را می­بینیم اما این مغایرت کمی باعث عدم همراهی مخاطب با داستان می­شود.

بخش­هایی از فیلم ادای دین به فیلم سینما پارادیزو و مالنا تورناتوره است آنجا که موسیقی فیلم، برخی پلان­ها و علاقه­مندی­ پسر نوجوان در فیلم به سینما، عشق نورسیده و اغواگری زن در فیلم پسر را هوایی در خیالات می­کند.

غریزه بیش از آن­که با دیالوگ حرف خود را به ما بزند، با برداشت­ها، لانگ شات­ها و پلان­هایش با ما صحبت می­کند و اینجا است که سیاوش اسعدی با زبان سینما می­تواند با مخاطب خود صحبت کند بی­آن­که جمله­ای گفته­باشد.