به گزارش صبح ملت نیوز، ناترازی برق نتیجه یک عامل واحد نیست، بلکه مجموعهای از عوامل از جمله رشد سالانه مصرف برق، افزایش قابل توجه استفاده از تجهیزات سرمایشی، سرمایهگذاری ناکافی برای توسعه نیروگاهها، فرسودگی بخشی از تأسیسات تولید و شبکه، کاهش تولید نیروگاههای برقآبی به دلیل خشکسالی و پایین بودن قیمت برق نسبت به هزینه واقعی تولید، در شکلگیری آن نقش دارند. از این رو، عبور از این چالش صرفاً با ساخت نیروگاههای جدید امکانپذیر نیست و همزمان باید افزایش تولید و مدیریت مصرف در دستور کار قرار گیرد.
ناترازی درواقع حاصل فاصله میان میزان تولید و مصرف برق است و جبران این فاصله به دو محور افزایش ظرفیت تولید و کاهش مصرف نیاز دارد. در همین راستا، وزارت نیرو برای عبور از دوره اوج مصرف در ماههای گرم سال، برنامه ۱۴ مگاپروژه را در دستور کار قرار داده که چهار مگاپروژه آن در حوزه مسئولیت شرکتهای توزیع نیروی برق تعریف شده است.
این چهار مگاپروژه شامل تولید در توزیع، مدیریت مصرف، هوشمندسازی و کاهش تلفات است؛ برنامههایی که طیف گستردهای از اقدامات را از توسعه و ارتقای زیرساختهای شبکه تا اصلاح الگوی مصرف و افزایش بهرهوری انرژی در بر میگیرد و با هدف کاهش فاصله میان تولید و مصرف و افزایش تابآوری شبکه اجرا شدهاند.
از مدیریت مصرف تا توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر
در قالب ۱۴ مگاپروژه ۱ که برای تابستان ۱۴۰۴ تدوین شد، اقداماتی همچون تعیین سقف مجاز و پایش لحظهای مصرف برق در استانها، مدیریت بار مصرفی ادارات بهویژه بارهای سرمایشی، استفاده از ابزارهای هوشمند برای کنترل مصرف مشترکان، شناسایی و برخورد با استفادهکنندگان غیرمجاز شبکه و قطع انشعاب مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز، اصلاح روشنایی معابر شهری و بینراهی، احداث نیروگاه از سوی صنایع انرژیبر، توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر و سامانههای خورشیدی بامی، همچنین توسعه نیروگاههای تولید پراکنده و ارتقای نیروگاههای موجود در دستور کار قرار گرفت.
در بخش مدیریت مصرف نیز ضمن تعیین سهمیه و سقف بار مجاز استانها، اختیار سهمیهبندی برق مصارف مختلف به استانداران واگذار شد. همچنین مشترکان پرمصرف به تأمین برق مازاد بر الگوی مصرف از محل منابع تجدیدپذیر یا خرید برق از تابلوی برق سبز مکلف شدند. در کنار این اقدامات، اطلاعرسانی و آگاهسازی مشترکان نیز با هدف کاهش بار مصرفی بخشهای مختلف دنبال شد.
بخشی از این برنامه نیز به بهینهسازی مصرف انرژی اختصاص داشت که جایگزینی موتورهای پربازده در کولرهای آبی، تعویض کولرهای فرسوده و جایگزینی لامپهای کممصرف در روشنایی معابر از جمله اقدامات پیشبینیشده در این بخش بود.
بر اساس اعلام مسئولان، اجرای ۱۴ مگاپروژه ۱ با تکیه بر مدیریت مصرف، بهینهسازی شبکه و جلوگیری از فعالیت مزارع استخراج رمزارز غیرمجاز، علاوه بر کمک به جلوگیری از خاموشیهای گسترده، به کاهش رشد شدت مصرف برق و بهبود شاخصهای پایداری شبکه سراسری منجر شد.
پس از اجرای این برنامه، نسخه جدید آن با اتکا به دستاوردهای تابستان ۱۴۰۴ و با افق تابستان ۱۴۰۵ طراحی شد. مسئولان بر این باور بودند که اجرای کامل «۱۴ مگاپروژه ۲» علاوه بر افزایش ظرفیت تولید و انتقال برق، میتواند به کاهش شدت انرژی، ارتقای بهرهوری، کاهش آلایندهها و ایجاد فرصتهای جدید سرمایهگذاری برای بخش خصوصی و شرکتهای دانشبنیان منجر شود و عبور از تابستان ۱۴۰۵ را با سطح قابل قبولی از پایداری شبکه امکانپذیر کند.
ناترازی زیر ۱۰ هزار مگاوات رسید
با وجود اقدامات انجامشده، شرایط امسال به دلیل وقوع جنگ و آسیب واردشده به تعدادی از نیروگاهها پیچیدهتر شد و همزمان با افزایش مصرف برق در تابستان، از اواخر تیرماه خاموشیهای برنامهریزیشده در برخی نقاط کشور آغاز شد. با این حال، همراهی مشترکان در کنار اقدامات صنعت برق موجب شد مصرف برق امسال حدود سه درصد نسبت به سال گذشته کاهش یابد و امکان تأمین برق بیشتری برای صنایع فراهم شود. به گفته مسئولان، ناترازی برق که در سالهای گذشته به ۱۷ تا ۱۸ هزار مگاوات رسیده بود، امسال با مدیریت مصرف و همکاری مردم به کمتر از ۱۰ هزار مگاوات کاهش یافته است.
در همین راستا، مصطفی رجبی مشهدی-معاون برق و انرژی وزارت نیرو با تشریح جزئیات سبد انرژی و تنوعبخشی ساختاری به منابع تولید، از آمادهباش همهجانبه صنعت برق و آغاز اجرای برنامه ۱۴ مگاپروژه ۳ با هدف تضمین تابآوری شبکه سراسری و عبور پایدار از دوره اوج مصرف تابستان ۱۴۰۶ خبر داده است.
وی با تأکید بر اینکه عبور موفقیتآمیز از دستاوردهای قبلی پایان مسیر نیست، گفت صنعت برق با نگاهی آیندهنگر و مهندسیشده، برنامهریزی جامع خود را برای عبور از دوره اوج مصرف سال ۱۴۰۶ و تأمین برق پایدار همه مشترکان در قالب ۱۴ مگاپروژه ۳ در دستور کار قرار داده است.
به گفته رجبی مشهدی، ۱۴ مگاپروژه ۳ مجموعهای از برنامهها برای هوشمندسازی گسترده بار و کنتورها، توسعه شبکههای انتقال و خطوط، رفع محدودیتها، ارتقای تابلوی برق سبز و آزاد بورس انرژی، توسعه ذخیرهسازها و اتصال نیروگاههای حرارتی، خورشیدی و بادی جدید را شامل میشود تا تأمین برق پایدار و مطمئن برای بخشهای مولد، صنعتی و خانگی کشور تضمین شود.
اجرای دقیق، مستمر و بدون وقفه راهبردهای تعریفشده در قالب ۱۴ مگاپروژه ۲ نیز بستر توسعه همزمان نیروگاهها و تقویت شبکه انتقال و توزیع را فراهم کرده است؛ بهگونهای که به گفته مسئولان، ظرفیت کل تولید برق کشور از مرز ۱۰۲ هزار مگاوات فراتر رفته و بالاترین نرخ آمادگی شبکه در تاریخ صنعت برق به ثبت رسیده است.
