یادداشت اختصاصی پیمان چینی ساز و نگاهی کامل به بازی های دور دوم جام جهانی ۲٠۲۶
تا پایان دور دوم مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۲۶، یک واقعیت بزرگ بیش از هر چیز دیگری خودنمایی میکند؛ فوتبال جهان هرگز تا این اندازه برابر نبوده و در عین حال، ستارهها هرگز تا این اندازه تعیینکننده نبودهاند.
در نگاه اول شاید این دو گزاره متناقض به نظر برسند. اگر فاصله تیمها کمتر شده، پس چرا نقش بازیکنان بزرگ پررنگتر شده است؟ اما دقیقاً همین پارادوکس، مهمترین داستان جام جهانی ۲۰۲۶ را ساخته است. در روزگاری که تقریباً همه تیمهای حاضر در جام جهانی به دانش فنی، آنالیز و ساختارهای تاکتیکی پیشرفته مجهز شدهاند، تفاوتها دیگر از دل سازمان تیمی بیرون نمیآید؛ تفاوتها را بازیکنانی رقم میزنند که قادرند در یک لحظه، کاری فراتر از نقشههای تاکتیکی انجام دهند.
بعد از دو مسابقه، دیگر نمیتوان اتفاقات را حاصل هیجان بازی اول دانست. حالا الگوها شکل گرفتهاند. مدعیان اصلی خود را معرفی کردهاند، شگفتیها از حالت تصادفی خارج شدهاند و مهمتر از همه، چهره واقعی فوتبال ملی در سال ۲۰۲۶ نمایان شده است.
اولین نکتهای که در این جام جلب توجه میکند، از بین رفتن فاصله سنتی میان قدرتهای بزرگ و تیمهای متوسط است. سالها جام جهانی بر پایه سلسلهمراتب مشخصی حرکت میکرد. تیمهای بزرگ وارد زمین میشدند و تاریخ، افتخارات و کیفیت فردی آنها بخش مهمی از مسابقه را پیش از سوت آغاز تعیین میکرد. اما امروز شرایط متفاوت است. کیپورد مقابل اسپانیا امتیاز میگیرد، مصر برابر بلژیک شکست نمیخورد و سپس به نخستین پیروزی تاریخ خود در جام جهانی میرسد، مراکش همچنان شخصیتی رقابتی دارد و بسیاری از تیمهای کمنامونشان دیگر برای دفاع مطلق به زمین نمیآیند.
فوتبال ملی طی یک دهه اخیر دچار تحول عظیمی شده است. جهانی شدن دانش مربیگری، توسعه آنالیز داده، گسترش آکادمیها و حضور بازیکنان در لیگهای معتبر باعث شده تیمهایی که زمانی صرفاً نقش سیاهیلشکر جام جهانی را ایفا میکردند، حالا برای صعود بجنگند. به همین دلیل است که حتی تیمهایی که دو مسابقه ابتدایی خود را واگذار کردهاند، در بسیاری از موارد هنوز شانس رسیدن به دور بعد را دارند و جدولها تا آخرین روز مرحله گروهی باز ماندهاند. فرمت جدید جام جهانی نیز این رقابت را پیچیدهتر و جذابتر کرده است.
اما اگر این جام، جام برابری است، چرا این همه درباره ستارهها صحبت میشود؟
پاسخ در کیفیت مسابقات نهفته است.
وقتی فاصله تاکتیکی تیمها کمتر میشود، لحظههای فردی اهمیت بیشتری پیدا میکنند. در فوتبال امروز، سازمان دفاعی بسیاری از تیمها به حدی پیشرفت کرده که شکستن آن فقط با خلاقیت فردی ممکن است. به همین دلیل، جام جهانی ۲۰۲۶ تا اینجا بیش از هر چیز به نمایشگاه ستارههای بزرگ فوتبال جهان تبدیل شده است.
لیونل مسی، در حالی که بسیاری تصور میکردند نقش او در فوتبال ملی رو به پایان است، بار دیگر یکی از چهرههای اصلی تورنمنت شده است. او نه تنها آرژانتین را در مسیر صعود هدایت کرده، بلکه همچنان رکوردهای تاریخی جام جهانی را جابهجا میکند و در صدر توجه رسانههای جهان قرار دارد.
در سوی دیگر، کیلیان امباپه همچنان نماد فوتبال مدرن فرانسه است؛ بازیکنی که سرعت، قدرت و کیفیت تصمیمگیری او میتواند هر ساختار دفاعی را از هم بپاشد. در کنار او، ارلینگ هالند با نروژ یکی از جذابترین داستانهای جام را نوشته و نشان داده که نروژ دیگر صرفاً تیمی وابسته به خاطرات گذشته نیست. هری کین با انگلیس، محمد صلاح با مصر و نسل جدید ستارههای آلمان نیز در مرکز روایتهای این تورنمنت قرار گرفتهاند. رسانههای بینالمللی حتی از بازگشت عصر گلزنان بزرگ صحبت میکنند؛ دورانی که مهاجمان بار دیگر به مهمترین شخصیتهای مسابقات تبدیل شدهاند.
جالبتر آنکه این درخشش فردی با افزایش محسوس تعداد گلها نیز همراه شده است. آمارها نشان میدهد تعداد گلهای ثبتشده در این مقطع از مسابقات نسبت به جام جهانی ۲۰۲۲ رشد چشمگیری داشته است. برخی کارشناسان این موضوع را به ویژگیهای توپ رسمی مسابقات، برخی به فرمت جدید و اختلاف سطح بیشتر میان بخشی از تیمها و برخی دیگر به قوانین حمایتی از مهاجمان نسبت میدهند. اما نتیجه هر چه باشد، واقعیت این است که جام جهانی ۲۰۲۶ تا اینجا یکی از هجومیترین و سرگرمکنندهترین دورههای تاریخ مسابقات بوده است.
در میان مدعیان، فرانسه شاید کاملترین تصویر را ارائه کرده باشد. تیمی که نه تنها کیفیت فردی فوقالعادهای در اختیار دارد، بلکه از لحاظ عمق ترکیب نیز در سطحی بالاتر از بسیاری از رقبا قرار گرفته است. در تورنمنتی که فرسودگی، مصدومیت و تراکم مسابقات نقش مهمی ایفا میکنند، داشتن دو یا سه گزینه باکیفیت برای هر پست یک مزیت بزرگ محسوب میشود. فرانسه در این زمینه تقریباً بیرقیب به نظر میرسد. در کنار آنها، آرژانتین همچنان بالغترین تیم جام است؛ تیمی که شاید همیشه پرزرقوبرق نباشد، اما به شکل شگفتانگیزی بلد است چگونه مسابقات را مدیریت کند.
آلمان نیز یکی از مهمترین داستانهای این جام است. پس از دو جام جهانی ناامیدکننده و سالها سردرگمی، حالا دوباره نشانههایی از هویت سنتی مانشافت دیده میشود. پیروزی پرگل در بازی نخست و کسب امتیازات لازم برای صعود زودهنگام باعث شده بسیاری از تحلیلگران از بازگشت آلمان به جمع قدرتهای اصلی فوتبال جهان سخن بگویند، هرچند هنوز تردیدهایی درباره کیفیت برخی بازیکنان و میزان آمادگی این تیم در مراحل حذفی وجود دارد.
در این میان نباید از نقش میزبانان غافل شد. آمریکا و مکزیک برخلاف بسیاری از پیشبینیهای قبل از تورنمنت، نه تنها از فشار میزبانی آسیب ندیدهاند، بلکه از آن به عنوان یک مزیت استفاده کردهاند. هر دو تیم توانستهاند خیلی زود صعود خود را قطعی کنند و در میان موفقترین تیمهای دور گروهی قرار بگیرند. این اتفاق نشان میدهد فوتبال در آمریکای شمالی دیگر صرفاً یک پروژه در حال رشد نیست؛ بلکه به مرحله رقابت با قدرتهای سنتی رسیده است.
اما شاید مهمترین پیام جام جهانی ۲۰۲۶ نه درباره آرژانتین باشد، نه فرانسه، نه آلمان و نه حتی ستارههایی که تیتر اول رسانهها را اشغال کردهاند. مهمترین پیام این جام درباره خود فوتبال است. درباره ورزشی که در حال ورود به عصر جدیدی از رقابت است؛ عصری که در آن فاصله میان تیمها کمتر از هر زمان دیگری شده، اما در همان حال، کیفیت فردی ستارهها بیش از همیشه ارزش پیدا کرده است.
این همان نقطهای است که فوتبال به تعادل کامل میرسد. تیمهای کوچک دیگر از نامها نمیترسند، اما تیمهای بزرگ هنوز چیزی در اختیار دارند که دیگران ندارند؛ بازیکنانی که میتوانند در یک لحظه سرنوشت یک ملت را تغییر دهند.
به همین دلیل است که بعد از دو دور، هنوز نمیتوان قهرمان جام جهانی ۲۰۲۶ را پیشبینی کرد. آرژانتین، فرانسه، آلمان، برزیل، انگلیس و چند مدعی دیگر هر کدام دلایل کافی برای رؤیای قهرمانی دارند. اما چیزی که امروز با اطمینان میدانیم این است که جام جهانی ۲۰۲۶ دیگر به نامها تعلق ندارد. این جام متعلق به تیمهایی است که شخصیت دارند و ستارههایی که میتوانند در بزرگترین لحظهها، بزرگترین تصمیمها را بگیرند.
و شاید همین ویژگی است که این جام را به یکی از جذابترین، غیرقابلپیشبینیترین و انسانیترین جامهای جهانی تاریخ تبدیل کرده است.
