محمد اسکندری
دغدغه معیشتی پرسنل بهداشت و درمان ، به ویژه کارکنان شاغل در بخش بهداشت ، در سال های اخیر به یکی از چالش های جدی نظام سلامت تبدیل شده است.
این در حالی است که مسئولان ارشد نظام سلامت کشور ، از جمله دکتر احمد نجاتیان ، رئیس کل سازمان نظام پرستاری ، بارها بر ضرورت اصلاح ساختار پرداخت ها تأکید کرده اند.
نجاتیان به تازگی از ارائه پیشنهاد وزارت بهداشت درباره فوق العاده خاص پرستاران به سازمان اداری و استخدامی خبر داده و ابراز امیدواری کرده که ۲۵ هزار امتیاز فوق العاده خاص در شورای حقوق و دستمزد به تصویب برسد، اما پرسش اینجاست که آیا این مصوبات وعده داده شده ، در عمل به بهبود وضعیت معیشتی گروهی خواهد انجامید که سال هاست با حقوقی ناکافی ، سختی کار طاقت فرسا و چشم اندازی مبهم ، روزگار می گذرانند؟
واقعیت تلخ این است که حقوق و دستمزد کادر بهداشت و درمان با توجه به سختی کار و تورم فزاینده ، به شدت ناکافی ارزیابی می شود.
براساس گزارش ها ، دریافتی یک پرستار مرد مجرد تازه کار در مراکز دولتی به صورت میانگین حدود ۱۸ میلیون تومان است که پس از کسوراتی مانند بیمه ، به حدود ۱۶ میلیون تومان می رسد.حتی با احتساب تعرفه های پرستاری ، دریافتی نهایی به ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان می رسد. این در حالی است که هزینه ماهانه زندگی برای یک خانوار شهری به بیش از ۳۵ میلیون تومان رسیده است.
به عبارت دیگر ، یک فرد شاغل در نظام سلامت با ۱۰ سال سابقه ممکن است حدود ۳۰ میلیون تومان دریافت کند و با اعمال تعرفه و کارانه جدید ، این مبلغ به ۳۵ تا ۴۰ میلیون تومان افزایش یابد، رقمی که با توجه به فشار کاری بسیار بالا ، پاسخگوی نیازهای معیشتی نیست.
نایب رئیس اول شورای عالی نظام پرستاری نیز تأکید کرده که این مبلغ برای زندگی در شهرهای بزرگ ناچیز است.
در کنار حقوق ناکافی ، شرایط کاری به یکی از عوامل اصلی نارضایتی تبدیل شده است. پرستاران به طور متوسط حدود ۸۰ ساعت اضافه کاری در ماه دارند و در بسیاری موارد ، این اضافه کاری ها جنبه اجباری پیدا کرده است.
شیفت های طولانی ، کمبود نیروی انسانی ، اضافه کار اجباری و در مقابل ، حقوق کم و مشکلات شدید معیشتی ، سال هاست که به عنوان مهم ترین موضوعات مورد اعتراض پرسنل بهداشت و درمان مطرح بوده است.
این فشارها در شرایطی تشدید می شود که پرداخت کارانه ها با تأخیر همراه است. رئیس شورای عالی نظام پرستاری می گوید تأخیر در پرداخت کارانه ها به طور میانگین ۶ تا ۷ ماه است و در برخی استان ها حتی به ۱۴ ماه نیز رسیده است. همچنین دولت در پرداخت تعرفه پرستاری ۶ ماه و در بخش اضافه کاری ۳ ماه عقب ماندگی دارد.
نتیجه طبیعی این فشارهای معیشتی و شغلی ، تمایل روزافزون به مهاجرت است. براساس یک مطالعه ، ۱ / ۳۹ درصد از پرستاران تمایل به مهاجرت دارند. مشکلات مالی به عنوان عامل اصلی مهاجرت مطرح است ؛ به جرأت می توان گفت ۹۰ درصد پرستارانی که مهاجرت می کنند ، به دلیل مشکلات مالی این کار را انجام می دهند.
آمارهای موجود نشان می دهد که سالانه حدود ۲۵۰۰ پرستار ایران را ترک می کنند و به طور متوسط هر ماه ۱۵۰ پرستار برای مهاجرت اقدام می کنند. در برخی سال ها ، این اعداد بین هزار تا سه هزار نفر در نوسان بوده است. معاون پرستاری وزارت بهداشت نیز اعلام کرده که در سال گذشته ۳۸۰ پرستار از ایران مهاجرت کرده اند ؛ در همین مدت ، ۱۸۰۰ پرستار ترک خدمت کرده و ۸۰۰ نفر نیز استعفا داده اند.
واقعیت این است که پرسنل بهداشت و درمان ، با وجود نقشی حیاتی در نظام سلامت ، با چالش های معیشتی و شغلی جدی مواجه اند : از حقوق ناکافی و تأخیر در پرداخت مطالبات گرفته تا اضافه کار اجباری و فرسودگی شغلی. این شرایط نه تنها کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی را تحت تأثیر قرار می دهد بلکه به خروج گسترده سرمایه های انسانی از سیستم منجر شده است. مصوباتی مانند افزایش فوق العاده خاص پرستاران ، اگر چه گامی مثبت محسوب می شود ، اما تا زمانی که به طور عملی و ملموس اجرا نشود ، دردی از این بحران دیرینه دوا نخواهد کرد.
