چهار مسابقه هفته هفتم لیگ برتر لغو شده، اما ظاهراً مهمتر از خودِ لغو مسابقات، این است که هنوز کسی دقیقاً نمیداند این چهار بازی چه زمانی برگزار خواهند شد. سازمان لیگ دلیل تصمیم را حضور بازیکنان در تیم امید و درخواست باشگاهها اعلام کرده، در حالی که پرسپولیس میگوید برای تعویق دیدار خود مقابل خیبر درخواستی ارائه نکرده است. حالا یک سؤال ساده اما جدی باقی مانده: اگر برای لغو چهار بازی برنامه داشتیم، چرا برای برگزاری دوباره آنها برنامه نداریم؟
پیش از هر چیز، تکلیف یک موضوع باید روشن باشد؛ حمایت از تیم ملی امید نهتنها ضروری، بلکه وظیفه فوتبال ایران است. تیم امید برای حضور در بازیهای آسیایی ناگویا به بازیکنان باشگاهی نیاز دارد و باشگاهها نیز باید در مسیر موفقیت تیمهای ملی همکاری کنند. بنابراین مسئله این یادداشت، مخالفت با تیم امید نیست؛ مسئله این است که چرا یک موضوع قابل پیشبینی، در نهایت به تغییر برنامه لیگ برتر منجر شده است.
حضور تیم امید در بازیهای آسیایی اتفاقی نبود که یکشبه فوتبال ایران را غافلگیر کند. از مدتها قبل مشخص بود این تیم باید برای مسابقات خود آماده شود و طبیعتاً بازیکنان شاغل در لیگ برتر نیز بخشی از نیاز آن خواهند بود. بنابراین انتظار منطقی این بود که این موضوع هنگام طراحی تقویم مسابقات در نظر گرفته شود، نه اینکه لیگ به هفته هفتم برسد و چهار مسابقه از برنامه خارج شود.
اینجا دقیقاً همان جایی است که باید درباره مفهوم «برنامهریزی» سؤال کرد. برنامه یعنی پیشبینی اتفاقاتی که از قبل قابل پیشبینی هستند. اگر میدانستیم تیم امید مسابقه دارد، باید برای آن راهکار داشتیم. اگر احتمال تعویق مسابقات وجود داشت، باید تاریخ جایگزین از قبل مشخص میشد. اگر قرار بود لیگ بدون توقف ادامه پیدا کند، باید سازوکاری برای در اختیار بودن بازیکنان تیم امید طراحی میشد. اما حالا سادهترین راه انتخاب شده است: چهار بازی را عقب بیندازیم و تاریخ آنها را بعداً اعلام کنیم.
این «بعداً» دقیقاً همان چیزی است که فوتبال ایران را نگران میکند.
سازمان لیگ اعلام کرده چهار دیدار ذوبآهن – سپاهان، خیبر – پرسپولیس، ملوان – فولاد و فجرسپاسی – آلومینیوم به تعویق افتادهاند و زمان جدید آنها متعاقباً اعلام خواهد شد. در مقابل، پرسپولیس اعلام کرده برای تعویق مسابقه خود درخواست نداده و آماده برگزاری بازی بوده است. فارغ از اینکه در نهایت کدام روایت جزئیات بیشتری برای ارائه دارد، یک اصل ساده وجود دارد: وقتی تصمیمی روی سرنوشت مسابقات یک لیگ حرفهای اثر میگذارد، فرآیند تصمیمگیری باید شفاف باشد.
اگر درخواست باشگاهها مبنای تصمیم بوده، مشخص شود کدام باشگاهها درخواست دادهاند. اگر تصمیم از سوی سازمان لیگ گرفته شده، همان موضوع صریح اعلام شود. نیازی به مجادله نیست؛ یک توضیح روشن و مستند میتواند ابهام را برطرف کند.
اما حتی اگر تمام این ابهامات هم کنار گذاشته شوند، یک سؤال بزرگتر همچنان باقی است: این چهار بازی چه زمانی برگزار میشوند؟
در لیگ حرفهای، تعویق مسابقه پایان ماجرا نیست؛ آغاز یک زنجیره جدید است. بازی عقبافتاده باید در تقویمی قرار بگیرد که از قبل با مسابقات لیگ، رقابتهای آسیایی و برنامه تیمهای ملی فشرده است. هرچه این مسابقات دیرتر تعیین تکلیف شوند، احتمال فشردهتر شدن برنامه تیمهای درگیر نیز بیشتر خواهد شد.
از طرف دیگر، چهار مسابقه عقب افتادهاند، اما سایر دیدارهای هفته برگزار شدهاند. یعنی لیگ متوقف نشده؛ بخشی از لیگ متوقف شده است. این تصمیم ممکن است از نظر اجرایی قابل دفاع باشد، اما تبعات آن باید مدیریت شود. تیمی که بازی کرده، وارد چرخه جدید تمرین و مسابقه میشود و تیمی که بازیاش عقب افتاده، شرایط متفاوتی خواهد داشت. بنابراین عدالت رقابتی فقط به تصمیم درباره برگزاری یا عدم برگزاری یک مسابقه محدود نمیشود؛ نحوه بازگرداندن آن مسابقه به تقویم نیز بخشی از عدالت است.
مسئولان برگزاری مسابقات فوتبال ایران بارها با یک واقعیت پیچیده مواجه بودهاند: لیگ برتر، تیمهای ملی و مسابقات آسیایی باید همزمان مدیریت شوند. این کار آسان نیست و طبیعتاً تغییراتی در برنامه ممکن است اجتنابناپذیر باشد. اما دشواری کار، اهمیت برنامهریزی را بیشتر میکند، نه کمتر.
تیم امید را باید حمایت کرد؛ اما حمایت از تیم امید نباید در مقابل نظم لیگ قرار بگیرد. فوتبال حرفهای قرار نیست میان تیم ملی و باشگاه یکی را انتخاب کند. وظیفه مدیریت این است که راهی برای کنار هم قرار دادن منافع هر دو پیدا کند.
امروز چهار مسابقه لغو شدهاند. فردا باید برای آنها تاریخ پیدا شود. بعد باید دید آن تاریخ با برنامه تیمهای آسیایی، مسابقات لیگ و شرایط فنی باشگاهها چه میکند. این زنجیره دقیقاً همان چیزی است که باید پیش از تصمیم به تعویق مسابقات دیده شود.
فوتبال ایران به تصمیمهای عجولانه نیاز ندارد؛ به تصمیمهایی نیاز دارد که چند قدم جلوتر را ببینند.
چهار بازی را میشود لغو کرد؛ اما نمیشود چهار مسئله را از تقویم حذف کرد.
در نهایت، سؤال ما از سازمان لیگ پیچیده نیست: اگر برای لغو چهار مسابقه تصمیم گرفتهاید، برای برگزاری دوباره آنها چه برنامهای دارید؟
چون هوادار، باشگاه، بازیکن و رسانه نمیتوانند با یک «بعداً اعلام میشود» برنامهریزی کنند.
لیگ برتر برنامه میخواهد؛ نه وعده برنامه.
